نمىگذارند صداى شيهه اسبانشان بلند شود . « 1 » قريش نيز اقدام به كسب خبر كرده بود . آخرين گزارشى كه به آنان داده شد ، اين بود : اينان نه چا بكند ، نه شمارشان زياد است و نه ساز و برگى دارند ، اما گروهى هستند كه جوياى مرگند ، پناهگاهى جز شمشير ندارند و زير سپرهاشان به سنگ مىمانند . « 2 » مراحل جنگ جنگ بدر در دو مرحله انجام شد : مرحلهء اول نبرد تن به تن و مرحلهء دوم حملهء عمومى . در مرحلهء اوّل تعدادى از سران قريش كشته شدند كه باعث عصبانيت زياد آنها شد . در اين مرحله تنها يك نفر از رزمندگان اسلام زخمى شد . مرحلهء دوم جنگ با تيراندازى مشركان آغاز شد ، اما يورش بى امان سپاهيان اسلام و كشته شدن فرمانده مشركان شيرازهء سپاهشان را از هم پاشاند . حمله‌هاى پى در پى مسلمانان آنان را به ستوه آورده بود و سرانجام گريختند . « 3 » عوامل نظامى پيروزى گذشته از يارى خداوند كه در جنگ بدر نصيب مسلمانان شد ، عاملهاى نظامى زير در پيروزى مسلمانان نقش بسزايى داشت : 1 - كسب اطلاعات دقيق از اوضاع دشمن 2 - روحيهء انضباط و اطاعت پذيرى 3 - رعايت تاكتيكهاى جنگى كه توسط پيامبر ( ص ) ارائه مىشد 4 - فرماندهى حكيمانهء پيامبر ( ص ) 5 - دلاوريهاى حضرت على ( ع )

--> ( 1 ) - مغازى ، مترجم ، ج 1 ، ص 41 . ( 2 ) - همان ، ص 46 . ( 3 ) - براى اطلاع بيشر ر . ك . همان ، ص 67 - 72 .